Opanowanie historii literatury do egzaminu dojrzałości bywa wyzwaniem. Setki dat, dziesiątki nazwisk, nurtów i gatunków tworzą obszerny materiał, który trudno uporządkować i zapamiętać. Wielogodzinne, bierne czytanie podręczników nie zawsze przynosi trwałe efekty, a pod wpływem stresu trudniej przypomnieć sobie informacje, które wcześniej wydawały się dobrze utrwalone. Warto więc sięgnąć po metody pomocne w porządkowaniu materiału i ułatwiające jego zapamiętywanie. Jedną z nich są mnemotechniki – techniki wykorzystujące skojarzenia, obrazy i uporządkowane struktury informacji.
Mapy myśli
Notatki zapisane w formie ciągłego tekstu nie zawsze pomagają dostrzec związki między poszczególnymi informacjami. Mapę myśli można wykorzystać do uporządkowania wiedzy o konkretnej epoce, autorze lub utworze.
Umieść nazwę epoki na środku czystej kartki. Od niej poprowadź strzałki przypisane do konkretnych zagadnień: filozofii, najważniejszych twórców, charakterystycznych gatunków oraz kluczowych motywów. Przy Adamie Mickiewiczu możesz dorysować świecę i symbol nawiązujący do Dziadów cz. II, a przy Juliuszu Słowackim – górski krajobraz kojarzący się z Kordianem. Połączenie najważniejszych informacji z prostymi symbolami ułatwia późniejsze odtworzenie struktury materiału podczas powtórki lub pisania wypracowania.
Pałac pamięci
Pałac pamięci polega na łączeniu informacji z dobrze znanymi miejscami. Możesz wykorzystać własne mieszkanie, drogę do szkoły albo ulubiony park. Poszczególnym miejscom przypisz konkretne epoki, a znajdującym się tam przedmiotom – autorów, dzieła lub ważne pojęcia.
Przykładowo:
- Przedpokój może kojarzyć się ze średniowieczem. Przy drzwiach wyobraź sobie rycerza trzymającego Lament świętokrzyski.
- Salon może symbolizować renesans. Na kanapie siedzi Jan Kochanowski, a obok niego znajdują się Treny i Fraszki.
- Kuchnia może oznaczać pozytywizm. Przy stole stoi Bolesław Prus, a obok leży egzemplarz Lalki.
Podczas nauki możesz przejść w wyobraźni przez kolejne miejsca i przypomnieć sobie informacje, które zostały z nimi połączone. Charakterystyczne i łatwe do wyobrażenia obrazy pomagają później odtworzyć potrzebne fakty.
Skojarzenia i gry słowne
Nazwy epok, gatunków literackich czy środków stylistycznych łatwo pomylić, zwłaszcza gdy trzeba przypomnieć sobie wiele podobnych terminów. Pomocne może być tworzenie prostych skojarzeń, rymowanek i krótkich haseł, które łączą pojęcie z jego najważniejszą cechą.
Epos, satyra, tren czy komedia mogą być łatwiejsze do zapamiętania, jeśli powiążesz je z charakterystycznym obrazem, scenką albo krótkim zdaniem. Zamiast wielokrotnie powtarzać definicję paszkwilu czy sielanki, możesz stworzyć własne skojarzenie, które później pomoże odtworzyć najważniejsze cechy danego gatunku.
Systematyczny trening i materiały do powtórek
Mnemotechniki są pomocą w nauce, ale samo stworzenie skojarzenia nie wystarczy. Informacje trzeba regularnie odtwarzać i sprawdzać w praktyce. Dobrym sposobem jest rozwiązywanie zadań, praca z arkuszami maturalnymi oraz próby samodzielnego przypominania sobie najważniejszych informacji bez zaglądania do notatek.
Pomocne mogą być również uporządkowane materiały do powtórek. Repetytorium maturalne Operonu może uzupełnić naukę o opracowania, zadania i inne materiały przygotowujące do egzaminu. Dzięki nim łatwiej sprawdzić, czy opanowane informacje odpowiadają zakresowi materiału potrzebnego na maturze.
Mnemotechniki jako wsparcie w nauce
Mnemotechniki nie zastępują czytania lektur, analizy tekstów ani rozwiązywania zadań. Mogą jednak pomóc uporządkować materiał i ułatwić przypominanie sobie informacji. Mapy myśli sprawdzą się przy porządkowaniu cech epok, pałac pamięci przy łączeniu autorów i dzieł z konkretnymi miejscami, a skojarzenia i gry słowne przy zapamiętywaniu terminów.
Najważniejsze jest regularne wracanie do przygotowanych materiałów i sprawdzanie, czy potrafisz odtworzyć informacje bez podpowiedzi. W ten sposób mnemotechniki stają się częścią powtórek, a nie jednorazowym sposobem na zapamiętanie dużej partii materiału.
